All for Joomla The Word of Web Design

حجامت چیست؟ راهنمای جامع انواع حجامت در طب سنتی

حجامت چیست؟ راهنمای جامع انواع حجامت در طب سنتی

حجامت

حجامت روشی است که مقداری خون از طریق لیوان از نواحی خاصی از بدن دریافت می‌شود. روش انجام آن عبارت است ‏از ‏ایجاد انباسط به وسیله یک دستگاه مکنده به قطر یک لیوان که مقدار انبساط عضلانی ناشی از مکش آن حداقل به ۱۴ میلیمتر ‏در ‏رأس گنبدی برسد. این عمل حجامت خشک یا بادکش نامیده می‌شود، هرگاه بخواهیم حجامت‌تر انجام دهیم به محض ‏برداشتن ‏ابزار مکننده که در این بحث شاخ حجام نامگذاری می‌کنیم. چند خراش سطحی روی پوست ایجاد می‌کنیم، میزان ‏عمق این خراش ‏بر حسب اقتضاء متفاوت خواهد بود، به هر حال در حجامت درمانی و پیشگیری بیشتر از پوست دوم نباید باز ‏شود، طول خراش‌ها ‏حدود ۱۴ میلیم‌تر و پراکندگی آن به نحوی که تمامی فضای دایره منبسط شده را در برگیرد از هفت خراش طولی یا بیشتر را ‏می‌توانیم با فاصله یک سانتی‌متر این فضا را پر کند. خونگیری از موضع به وسیله بادکش ‏مجدد و ایجاد انبساط عضلانی می‌شود. ‏هر دوره مکش به وسیله شاخ حجامت نباید بیشتر از ۵ دقیقه طول بکشد، برداشتن ‏شاخ حجامت در زمان کمتر مفید‌تر است. فلسفه ‏این خون گیری ایجاد مکانیسمی (پدیده انتشار) است که به وسیله آن بتوان ‏خون کثیف تری از بدن خارج نمود، نه خون بیشتر. ‏تکرار شاخ حجامت تا سه مرحله صورت می‌گیرد و در این مرحله با وجود ‏مکش جریان خون به درون شاخ حجامت قطع می‌شود، ‏سپس موضع حجامت تمیز گردیده و پانسمان می‌شود.زخم ایجاد شده در اثر حجامت بدون نیاز به داروی ترمیم کننده است و پس از ‏یک الی دو روز ترمیم می‌شود، هر فرد حجامت ‏کننده می‌تواند پس از چهار ساعت بعد از انجام حجامت حمام کند اگر این فاصله ‏دوازده ساعت باشد بهتر است‎.‎

انواع حجامت و خواص آن

حجامت انواع گوناگونی دارد و از نقاط مختلف بدن به منظور درمان بیماری خاصی حجامت گرفته می‌شود‎.‎
در تقسیم بندی کلی می‌توان حجامت را به دو نوع حجامت خشک یا (بادکش) و حجامت‌تر و با خونگیری تقسیم بندی کرد. ‏در طب ‏اسلامی آثاری از حجامت خشک به چشم نمی‌خورد، لکن در طب سنتی و غربی و آسیای شرقی از حجامت خشک ‏استفاده‌های ‏مختلفی شده است. ‏‎

حجامت خشک

تعریف حجامت خشک این است که لیوان حجامت روی موضع مورد نظر گذاشته می‌شود و پس از گذشت زمان کوتاهی که ‏نباید ‏کمتر از ۵ دقیقه و بیشتر از ۱۰ دقیقه باشد، برداشته شود‎.‎
حجامت باید به تناسب ویژگی پوست و نرمی عضلات زمان مناسب را تعیین ماید. حجامت خشک برای رفع سردردهای عصبی ‏و ‏سردردهای می‌گرنی بصورت فوری و کوتاه مدت بر روی پیشانی مفید است نقاط وسط پیشانی، قسمت چپ و راست ‏نقطه ‏مناسبی برای این بادکش است‎.‎
‎ ‎برای تنظیم استخوان شکسته شده در قسمت جمجه از حجامت خشک می‌توان استفاده کرد، علاوه بر آن شکستگی دنده‌هایی ‏که در ‏اثر ضربات شدید بیرونی استخوان بطرف داخل بدن فرو رفته است می‌توان بوسیله حجامت خشک و بدون جراحی ‏استخوان را ‏تنظیم کرد. حجامت خشک کلیه جهت رفع انسداد نفرون‌ها کمک می‌نماید و موجبات گذر و مواد انسدادی از نفرون‌ها ‏را به خارج ‏فراهم می‌نماید. حجامت خشک بصورت ماساژ در درمان سکته‌های مغزی و قلبی و التهابات ستون فقرات و دردهای ‏دیسکوپاتی و ‏آرتروز مهره‌ها نیز می‌تواند مؤثر واقع شود‎.‎
کاربرد ویژه حجامت خشک بر روی جای نیش عقرب زدگی و یا مار زدگی است که در این صورت پس از بروز حادثه فوراً ‏روی ‏موضع حجامت گذاشته می‌شود و پس از تورم باید خراش ضربدری و حجامت مجدد سم موجود در بدن فراخوان می‌شود.‏

حجامت‌ تر ‏

حجامت‌ تر یا حجامت با خون گیری بطور کلی به پنج نوع تقسیم می‌گردد که هر کدام دارای ویژگی‌های درمانی خاص بوده ‏و به ‏منظور درمان بیماری ویژه‌ای تجویز می‌شود.‏

حجامت عام ‏

در طب اسلامی به حجامت بین دو کتف توجه ویژه‌ای مبذول شده است این حجامت در جایی فریادرس و درجای دیگر ‏حجامت نافع ‏نام گذاری شده است. در روایتی است که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله حجامت می‌فرمود، حضرت ‏جبرئیل علیه السلام ‏نازل شد و جای حجامت را نشان داد و فرمود اینجا را حجامت کن و بالا‌تر را حجامت نکن که موجب ‏فراموشی است، بنابراینجای ‏حجامت کتف با هدایت فرشته وحی نشان داده است و این امر ما را به ساختار ویژه فیزیولوژیک این ‏ناحیه بدن معطوف می‌سازد. ‏در فصل بهار و پائیز تأثیر بر همه مزاج‌ها دارد و در فصول تابستان و زمستان باید طبق نیاز بعضی ‏مزاج‌ها در صورت نیاز انجام ‏گردد خصوصاً در زمستان مزاجهای سرد نباید حجامت کنند و در بهار جهت افزایش ایمنی از ‏بیماریهای سال می‌توان انجام داد‎.‎

حجامت سر ‏

جای آن به یک وجب دست هرکس از سر بینی تا وسط سر خود اوست که‌‌ همان ملاج می‌باشد. و برای بعضی سردرد‌ها ‏و ‏مشکلات مغز استفاده می‌شود خصوصاً جهت مزاج‌های دموی که طبق روایات حجامت سر درمان همه دردهاست جهت ‏بیماران ‏دموی مزاج‎. ‎

حجامت چاربند ‏

‏ حجامت چاربند از وسط گودی بالای باسن و روی موضع لومبار () گرفته می‌شود و عمدتاً بیماری‌های قسمت میانی تن ‏را درمان ‏می‌نماید. یعنی دردهای کمری، دردهای کلیوی، دردهای مثانه و پروستات‎.‎

حجامت ساقین ‏پا

‏ جای حجامت ساقین یک وجب هرکس برای ساق خودش از برآمدگی قوزک پا بسوی برجستگی عضلانی ساق پاست که باید ‏در ‏وسط عضله گرفته شود. این نوع حجامت برای بیماری‌های قسمت پائین تن پا‌ها، کبد و طحال تجویز می‌شود.‏

حجامت نقره یا حجامت مغاک ‏

‏ مغاک گودی وسط گردن را گویند، حجامت در این نقطه موجب فراموشی می‌گردد، فقط حجامت گودی گردن برای ‏کودکان پس از ‏چهارماهگی توصیه شده است.‏
به منظور زدایش خیالات وحشت آمیز که در ذهن بیمار تداعی می‌کند و موجب ‏وحشت و دلهره شدید بیمار می‌گردد می‌توان از وی ‏حجامت نقره گرفت اما باید دانست که سایر اطلاعات بیمار نیز از این ‏طریق خارج می‌گردد. بنابراین پزشک تجویز کننده باید به ‏جمع بندی برسد که آیا حذف خاطر وحشت آمیز بیمار به قیمت ‏حذف اطلاعات وی ارزش دارد یا خیر؟. اما حجامت نقره در اطفال ‏به نقل از روایات موجب اخذ لعاب و حرارتی می‌گردد که ما ‏منظور آن را نمی‌فهمیم‎. ‎

حجامت موضعی ‏

‏ حجامت از سایر نقاط بدن که قبلاً ذکر شد، حجامت موضعی می‌باشد که البته منطق تجویز این نقاط جهت رفع انسداد ‏عروقی و ‏عفونت موضعی و اسپاسم و چسبندگی عضلانی ناشی از خون مردگی، هماتوم و ضرب دیدگی شدید است‎. ‎

عوارض حجامت چست؟

‏۱‏‎- ‎عوارض ناشی از زیاده روی حجامت‎:‎
هرگاه افراد بدون رعایت فواصل زمانی مورد نیاز حجامت نمایند و بیش از حد لازم خون از بدن دفع کنند دچار ضعف مقطعی ‏می ‏گردند که با غذا‌ها و داروهای تقویت کننده گیاهی برطرف می‌شود‎.‎
‏۲‏‎- ‎عوارض ناشی از عدم رعایت ضوابط و آداب حجامت: ‏‎
حجامت برای افراد خاصی در حالات ویژهای نباید انجام گیرد، مثلاً در حالت قاعده گی حجامت برای زنان زیان آور ‏است، ‏حجامت در حالت تب برای برخی زیان آور است، حجامت برای افراد دارای ضعف عمومی زیان آور است، البته اگر ضعف ‏ناشی از ‏وجود ویروس یا سمّ در خون باشد باید حجامت گرفته و از سوی دیگر غذاهای مقوّی میل نماید.‏
حجامت به همراه تخلیه جنسی ‏و عصبانیت در طب اسلامی زیان آور و موجب ضعف توصیف شده است، حجامت سالیانه در دیماه ‏ضعف آور توصیف شده در این ‏نظریه طب اسلامی و طب سنتی متّفق القولند، حجامت موضعی برای افراد دارای ناراحتی خونی ‏مانند بیماران هموفیلی زیان آور ‏است ولی حجامت عام را می‌توانند بگیرند، به همین ترتیب حجامت موضعی غیر از حجامت عام ‏برای بیماران قندی نیز باید با ‏احتیاط انجام گیرد‎.‎
حجامت عام برای بیماران قندی نقش درمانی دارد. حجامت در یک ساعت قبل از نماز ظهر در روز جمعه در طب اسلامی ‏زیان ‏بخش توصیف شده طب سنتی در این زمینه ساکت است، حجامت در ایّام پرفشار برای افراد ضعیف البنیه ضعف‌آور است ‏در ‏صورت ضرورت باید خراش جلدی سطحی انجام گیرد و فقط پوست اول باز شود، حجامت برای افرادی که دارای فشار ‏خون ‏پائین‌تر از حد متعارف هستند نمی‌توانند بدون نظارت انجام شود و چه بسا برای تعدادی زیادی از آنان نیز مفید باشد اما ‏اگر ‏بدون تمهیدات غذایی جانبی انجام گیرد ضعف آور است‎. ‎

‏۳‏‎ – ‎عوارض ناشی از عدم رعایت بهداشت: ‏‎
در صورت صحیح انجام ندادن خراش‌های حجامت تنها ترمیم زخم‌ها مقداری بطول خواهد انجامید، ولی هیچگونه عفونت ‏و ‏مشکلات خاص زخمی دیگری متصور نمی‌توان شد‎.‎

تاریخچه حجامت

استفاده از حیوانات برای ایجاد اثر مَکِشی روی پوست جزو اولین روش های ابداعی بشر در امر درمان است. ساده‌ترین کاربرد آن ‏مکش چرک یا سم و نیش حیوانات بوده است. شواهد این نوع کاپینگ در تمامی نقاط جهان یافت شده است.‏
اما قدیمی‌ترین شواهد مستند مبتنی بر استفاده از کاپینگ در پزشکی به مصر باستان (۱۵۰۰ قبل میلاد) بازمی‌گردد. پس از آن ‏شواهد این روش درمانی در نوشته‌های چینی در هزار سال قبل از میلاد یافت شده است.‏
کاپینگ به عنوان بخشی از طب سنتی چین و در قلمرو طب سوزنی امروزه نیز کاربرد دارد. در قرن هفتم قبل از میلاد در ‏لوحه‌های خط میخی یافت شده از امپراتوری آشور نیز از کاپینگ یاد شده است و پس از آن بقراط در قرن پنجم قبل از میلاد از این ‏روش درمانی نام برده است.‏

فواید حجامت

برطرف کردن انسداد عروق وپیشگیری از سکته های مغزی وقلبی
تنظیم ترکیبات خون، کاهش چربی وکلسترول، تری گلیسرید وقند خون و رفع غلظت خون
درمان سردردهای شدید مانند میگرن وسینوزیت، آرامش اعصاب، افزایش هوش وحافظه، قوت بینایی وجلای چشم
درمان ناراحتی های پوست وخارش بدن، جوش، کهیر، لک و پیس صورت وآلرژی ها
درمان آسم، تنگی نفس، واریس، رماتیسم، دیسک کمر، آرتروز و بسته شدن دریچه قلب
تقویت و واکسینه بدن در مقابل سرماخوردگی و ویروس های بیماری های مختلف و مسمومیت ها
درمان ریزش موی سر وهمچنین تقویت رشد موها
بهبود در اندام های بدن، رفع قولنج، بی حالی، کسلی، سنگینی بدن، اسپاسم عضلات، بهبود بیماری های زنان و…‏

حجامت برای چه افرادی توصیه نمی‌شود؟

افرادی كه باتعریف طب اسلامی وطب سنتی دچارغلبه شدید بلغم هستند
كودكان ازبدوتولد تا چهارماهگی
زنان باردارتا ماه چهارم بارداری
زنان درمدت ایام عادت ماهیانه
افراد دارای كمبود پلاكت خون
افرادی كه دچارفشارخون مقطعی بالاهستند
‏(دراین افراد ابتدا باید با استفاده ازحجامت گرم وخشك به طریق مخصوص فشارخون راكاهش داده وسپس اقدام به حجامت كرد)‏

توصیه‌های قبل از حجامت

با شکم گرسنه و سیر حجامت نکنید.‏
دوازده ساعت قبل از حجامت سیگار نکشید.‏
یک ساعت قبل از حجامت انار یا شربت آب انار میل کنید تا از غلظت خون کاسته شود. همچین می‌توانید عسل، ماء الشعیر یا ‏مایعات فراوان بنوشید.‏
در وقت حجامت انگشتر عقیق به دست نداشته باشید.‏
از با تجربه بودن شخصی که می خواهد شما را حجامت کند اطمینان داشته باشید.‏
قبل از انجام حجامت حتماً عینک از روی چشم برداشته شود.‏

توصیه‌های بعد از حجامت

تا دوازده ساعت سیگارنکشید.‏
تا ۲۴ ساعت ورزش یا کار سنگین نکنید.‏
تا ۲۴ ساعت ماهی و لبنیات و غذای شور و غذاهای سرد و تند و تیز مصرف نکنید.‏
حداقل تا ۱۲ ساعت پس از انجام حجامت جهت جلوگیری از عفونت زخم، استحمام ممنوع می باشد.‏
قبل و بعد از حجامت خوردن انار توصیه شده است. همچنین برای جبران ضعف احتمالی، نوشیدن شربتی از عسل پس از حجامت ‏توصیه شده است.‏
تا ۱۲ ساعت قبل و بعد از حجامت نزدیکی صورت نگیرد.‏

سن مناسب برای انجام حجامت

در طب سنتی، برخی حکما ـ از قبیل بوعلی سینا و جرجانی ـ حجامت را از ۲ تا ۶۰ سالگی تجویز نموده اند. اما در طب اسلامی ‏شروع حجامت جهت پیشگیری، از چهار ماهگی تجویز شده است. در حدیثی از پیامبر اکرم (ص) که در کتب گوناگون ـ از جمله ‏استبصار جلد ۱ صفحه ۸۴ ـ وارد شده است، ایشان به حجامت نقره در اطفال بالای چهار ماه به فاصله هر ماه یکبار توصیه نموده ‏اند و آثار فراوانی برای آن ذکر نموده اند. این فواصل برای پیشگیری از بیماری ها توسط حجامت می باشد و فواصل مناسب جهت ‏حجامت فرد بیمار باید توسط پزشک معالج تجویز شود.‏

زمان مناسب برای انجام حجامت

حجامت در همه وقت مجاز نیست و در روایات اسلامی زمان‌های خاصی برای مؤثرتربودن آن توصیه شده است. به لحاظ ماه ‏شمسی: تقویم سُریانی یا رومی از چند هزار سال قبل تاکنون در خاورمیانه رواج داشته است. در احادیث اسلامی هفتم حزیران ‏بهترین روز حجامت در طول سال معرفی شده است و در ادامۀ آن آمده است که اگر به انجام در این روز موفق نشدید چهاردهم ‏حزیران نیز می‌توانید به این کار مبادرت کنید. ماه حزیران ششمین ماه تقویم سریانی است که بین ایار و تموز قرار دارد.‏
حزیران ۳۰ روز دارد و تقریبا از ۲۴ خرداد آغاز و به ۲۲ تیر ختم می‌شود. هر ساله یک یا دو روز جابجایی در تطبیق این دو ‏تقویم شمسی دیده می‌شود. اطبای حاذق هر ساله این دو روز مهم حجامت را محاسبه کرده و به بیماران خود اعلام قبلی می‌دهند.‏
به لحاظ ماه‌ قمری: طبق حدیثی که از امام رضا(ع) منقول است حجامت در روزهای ۱۲ تا ۱۵ ماه قمری تأثیر بیشتری دارد. این ‏مسئله به کامل بودن ماه قمری مربوط است و شبیه اثر کرۀ ماه بر جذر و مد آب دریا و رودخانه‌ است. در مرتبۀ بعدی می‌توان ‏روزهای ۱۰ تا ۲۳ ماه قمری را لحاظ کرد.‏
به لحاظ روزهای هفته : حجامت در روزهای فرد خصوصاً عصر یکشنبه و صبح پنجشنبه اثر بیشتری دارد. در عوض در ‏روزهای چهارشنبه و جمعه نباید حجامت کرد. حجامت در ظهر روز جمعه بسیار زیان‌آور است.‏
به لحاظ فصول سال : بهترین اوقات حجامت بجز حزیران، در زمانی است که هوا معتدل باشد، یعنی در چهل روز نخست بهار و ‏چهل روز آغاز پاییز. در فصل زمستان (خصوصاً دی ماه) و فصل تابستان (بجز ۱۴ حزیران که ذکر شد) حجامت اثر اندکی ‏خواهد داشت.‏
امام صادق ( ع ) فرمودند : رسول خدا ( ص ) در سه نقطه حجامت می فرمود : سر، بین دو كتف وكمر حجامت موضعی : بر ‏اساس تشخیص پزشك و نوعی بیماری در موضع خاصی انجام می شود . از جمله حجامت روی كفلها، اطراف مقعد، روی رانها، ‏حجامت كلیه، قاعده ریه و حجامت كبد. این نوع حجامت انواع مختلف دارد که مهم‌ترین و رایج‌ترین آنها همان خون‌گیری از میان ‏دو کتف است. ولی حدود شصت نوع حجامت دیگر نیز وجود دارد که فقط باید به تجویز اطباء انجام شود. مثلاً برای نوزادان بعد ‏از چهار ماهگی حجامت نقره در گودی پشت گردن تجویز می‌گردد که طبق روایات اسلامی برای بر طرف کردن رطوبت سر و ‏رشد مطلوب آنها بسیار مفید است. همچنین برای درمان زردی نوزادان حجامت ساده‌ای از پشت گوش آنها انجام می‌شود که با ‏ریزش دو سه قطره خون، زردی آنها فوراً کاهش می‌یابد.‏
حجامت‌های دیگری نیز در سایر اعضای بدن صورت می‌گیرد که اثرات خاص درمانی دارد. مانند حجامت زیر چانه (برای درمان ‏جوش‌های صورت)، حجامت ساعد (برای گرفتگی رگ دست که یک بیماری خاص بانوان است)، حجامت سر (برای رشد مو)، ‏حجامت زانو، حجامت کبد، حجامت کلیه‌ها، حجامت ساقین، حجامت پشت کمر، زیرناف، قوزکپا وغیره.‏

روش انجام حجامت چگونه است ؟

پس ازمعاینه و اخذ شرح حال از بیمارموضعی كه برای حجامت تعیین شده است ضدعفونی گشته سپس با لیوان حجامت كه ‏بصورت یكبارمصرف ساخته شده به مدت چند دقیقه بادكش می شود، بعد ازایجاد انبساط چند خراش سطحی ایجاد می گردد، آنگاه ‏به تناسب وضعیت جسمی، بالینی وعروقی بیماردرسه الی پنج مرحله از وی خون گرفته می شود. این عملیات مجموعا در مدت ‏حدود ۲۰ دقیقه انجام می شود كه خون گرفنه شده حداكثر به ۵۰تا۷۰ سی سی بالغ می گردد. درحجامت خشك مرحله خونگیری ‏انجام نمی شود.‏
سمومی که در اثر سوخت و ساز بدن در گوشه وکنار آن رسوب یافته، توسط جریان خون شسته شده ونیروی حفاظتی دریچه های ‏مخصوص قلب مانع ورود آنها به قلب می شوند وآنها را در پشت قلب وبین دوکتف بایگانی می کنند ودرآنجا دو روز باقی مانده ‏ودر صورت عدم تخلیه (توسط حجامت) این خون کثیف به کبد برگشته وکبد آنرا به طحال فرستاده ودربرخی رگهای بدن رسوب ‏می کند وموجب درد وناراحتی هایی می شود. درمنابع طب اسلام وطب سنتی حجامت به عنوان یكی ازاركان مهم درمان ‏ذكرگردیده است وبیماری های
گوناگون را درمان می كند و به صورت اختصاصی در منابع طب اسلامی به شكل پیشگیرانه درمان همه بیماری ها شمرده شده ‏است ودرمورد بیماری های خاص درمان تمامی بیماری های ناشی ازغلبه خون گفته شده است. بوعلی سینا اعتقاد دارد صفرا ‏وسودا نیز ازطریق حجامت قابل دفع است.‏

حجامت دردرمان چه بیماری هایی بكارمی رود؟

حجامت درمورد بیمارهای هایپرلیپیدمی (چربی خون بالا)، دیابت غیروابسته به انسولین، دردهای عضلانی، سردردهای عصبی ‏ومیگرنی، بیماری های پوستی شامل آكنه، پسوریازیس، آلرژی های دارویی، غذایی، فصلی، اعتیاد به مواد مخدر، بیماری های ‏انسدادی عروق كرونر،عوارض بعد ازیائسگی (منوپوز)، دردهای قاعدگی درزنان ودوشیزگان (دیسمنوره) وبرخی بیماری های ‏عفونی، هورمونی وغدد كاربرد دارد.‏

آیا استفاده ازفواید حجامت تنها برای درمان بیماریهاست ؟

بیشترین كاربرد انواع حجامت بعد از بیماریهاست و بامكانیسم مختلفی ازجمله تنظیم سیستم ایمنی موجب پیشگیری ازبیماریها می ‏گردد و بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت كه كاربرد حجامت فقط برای درمان بیماریها نیست.‏
امام حسن عسکری (ع) فرمودند: «پس از انجام حجامت، انار بخور، اناری شیرین؛ چرا که خون را فرو می نشاند و خون را در ‏درون، تصفیه می کند.»‏
به تجربه ثابت شده است که حجامت در اطفال و کودکان موجب افزایش رشد قد و وزن، رفع لاغری، بی اشتهایی، ضعف، تقویت ‏سیستم ایمنی و دفاعی و بالاخره کاهش اختلالات رفتاری و بی قراری و پرخاشگری در ایشان می شود. در کتب طب سنتی، جهت ‏درمان زردی ( یرقان فیزیولوژیک ) چند خراش کوچک سطحی در لبه و پشت لاله گوش نوزاد تجویز شده است. در گذشته ‏حجامت نقش واکسیناسیون فعلی را برای کودکان داشته است و مقاومت آنها در برابر بیماری ها توسط حجامت زیاد می شده است. ‏مثلاً رازی در کتاب « الجدری و الحصبه » از حجامت جهت واکسیناسیون افراد زیر ۱۴ سال در برابر آبله نام برده است. عده ای ‏نیز معتقدند حجامت در سنین بلوغ موجب کاهش پرخاشگری و سایر عوارض بلوغ می شود .‏
امروزه علی رغم پیشرفت روز افزون علم و ساخت داروهای شیمیایی باز هم شاهد بروز بیماری های جدید ولاعلاج می باشیم که ‏این امر خود بیانگر ناکارآمد بودن یا ناکافی بودن طب جدید به تنهایی است وبه همین دلیل بشر امروز لاجرم باید بپذیرد که طب ‏سنتی که نتیجه هزاران سال تحقیق وتجربه علما ودانشمندان در طول تاریخ بشر بوده است می تواند هنوز هم بعنوان عاملی موثر ‏در پیشگیری و درمان انسان باشد و در جهت تکمیل یافته های طب جدید وکلاسیک که بر گرفته از طب سنتی می باشند همچنین ‏به تکامل علم پزشکی و بهبود وضعیت درمان در جامعه کمک شایان ذکری نماید.‏

بدون دیدگاه

ارسال دیدگاه

ورود به سایت

خوش آمدید! وارد حساب کاربری خود شوید

بخاطر بسپار فراموشی رمز عبور ؟

آیا حساب کاربری ندارید.؟ عضویت

Lost Password

عضویت